Cách Kiểm Tra Vật Liệu Từ Nhà Cũ Trước Khi Tái Sử Dụng

Nhiều chủ công trình đã phải hối tiếc vì sử dụng lại vật liệu từ nhà cũ mà không kiểm tra kỹ lưỡng, dẫn đến những hậu quả đáng tiếc về sau. Để tránh rơi vào tình trạng tương tự, việc nắm rõ các phương pháp kiểm tra vật liệu là vô cùng quan trọng. Cùng tìm hiểu những kiến thức thiết yếu để đảm bảo an toàn khi tái sử dụng vật liệu xây dựng.

Tình hình tái sử dụng vật liệu hiện nay

Tái sử dụng vật liệu xây dựng từ các công trình cũ đang trở thành xu hướng toàn cầu. Tại Việt Nam, hoạt động này thường bắt đầu ngay sau thời điểm nên phá dỡ công trình để giải phóng mặt bằng. Việc tái sử dụng mang lại nhiều lợi ích đáng kể:

Việc tái sử dụng vật liệu mang lại nhiều lợi ích đáng kể:

• Về mặt kinh tế, nó giúp giảm đáng kể chi phí nguyên liệu và xử lý chất thải. Các doanh nghiệp xây dựng có thể tiết kiệm chi phí đầu vào khi sử dụng vật liệu tái chế như cốt liệu trong bê tông hay gạch xây.
• Về khía cạnh môi trường, việc tái sử dụng góp phần giảm phát thải khí nhà kính và tiêu thụ năng lượng trong quá trình sản xuất vật liệu mới.
• Về xã hội, tạo ra nhiều cơ hội việc làm trong ngành tái chế và thúc đẩy sự phát triển của nền kinh tế tuần hoàn, đóng góp tích cực vào mục tiêu phát triển bền vững của đất nước.

Các bước kiểm tra chất lượng vật liệu từ nhà cũ

Kiểm tra bằng mắt thường

Đây là bước cơ bản để đánh giá bước đầu chất lượng vật liệu. Với mỗi loại vật liệu, bạn cần chú ý một số biểu hiện bên ngoài bằng mắt thường như sau:

• Gỗ: Kiểm tra nứt nẻ, cong vênh, mục rỗng, đặc biệt chú ý dấu hiệu mối mọt.
• Sắt, thép: Quan sát rỉ sét, bong tróc sơn, cong vênh. Thép bị ăn mòn nhiều có thể không đảm bảo khả năng chịu lực.
• Bê tông, gạch, ngói: Tìm vết nứt lớn, sứt mẻ, phân loại vật liệu còn nguyên vẹn và đã vỡ.
• Kính, cửa, thiết bị điện: Kiểm tra vết nứt, mờ, biến dạng. Với thiết bị điện, chú ý rò rỉ điện để tránh nguy cơ chập 

Kiểm tra độ bền cơ học

• Sử dụng búa gõ nhẹ: Bạn có thể gõ búa đều khắp bề mặt vật liệu. Nếu nghe thấy tiếng kêu rỗng, chứng tỏ bên trong đang bị rỗng ruột, không còn đặc chắc.
• Dùng nam châm: Đối với thép và sắt, nam châm sẽ giúp bạn phát hiện những điểm bị gỉ sét không nhìn thấy bằng mắt thường. Nếu miếng nam châm hút yếu hoặc không hút, rất có thể kim loại đã bị ăn mòn ở bên trong.
• Thử uốn cong: Đối với thép hình và các thanh kim loại, bạn có thể kẹp một đầu rồi tác dụng lực vào phần còn lại. Nếu chúng oằn nhiều, chứng tỏ đã không còn khả năng chịu lực tốt như trước.

Đánh giá độ mới cũ của vật liệu

Tuổi thọ ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng tái sử dụng. Bạn cần xem xét điều kiện môi trường trước đó (trong nhà hay ngoài trời) để quyết định có nên dùng lại hay không. Nếu số lượng vật liệu còn tốt nhiều nhưng bạn không có nhu cầu dùng lại, hãy tìm đơn vị chuyên nghiệp nếu muốn bán xác nhà giá tốt để thu hồi một khoản kinh phí đáng kể.:

• Vật liệu đã qua sử dụng lâu năm: Dù là loại có độ bền cao, thời gian sử dụng quá lâu cũng sẽ làm vật liệu yếu đi. Do đó bạn cần cân nhắc tuổi thọ thực tế khi muốn tái sử dụng. Ví dụ gỗ lim trên 20 năm tuổi vẫn rất tốt, nhưng gạch ngói hay sắt thép dùng lâu năm sẽ dễ nứt vỡ, gỉ sét hơn.
• Điều kiện sử dụng trước đó: Cùng là gỗ 10 năm tuổi nhưng loại dùng ngoài trời dễ bị mục nát hơn loại để trong nhà. Sắt thép tiếp xúc với nước mưa, hơi ẩm sẽ bị han gỉ nặng hơn loại nằm trong kết cấu tường, sàn.

Phân loại vật liệu có thể tái sử dụng

Sau khi đánh giá chất lượng, hãy phân loại vật liệu thành 3 nhóm:

• Nhóm 1 – Dùng ngay:
  ✅ Gạch, ngói còn nguyên vẹn.
  ✅ Bê tông cốt thép không nứt rạn.
  ✅ Gỗ nguyên vẹn, không mối mọt.
  ✅ Sắt, thép không gỉ sét.
• Nhóm 2 – Cần xử lý trước khi tái sử dụng:
  ⚠️ Gạch bị sứt nhẹ.
  ⚠️ Sắt, thép có rỉ sét bề mặt.
  ⚠️ Gỗ có dấu hiệu mối mọt nhẹ.
• Nhóm 3 – Không thể sử dụng:
  ❌ Bê tông nứt vỡ nghiêm trọng.
  ❌ Kính vỡ hoặc trầy xước nặng.
  ❌ Gỗ mục, cong vênh nặng.
  ❌ Thiết bị điện, ống nước hư hỏng.

Lưu ý: Những vật liệu không thể tái sử dụng nên bán phế liệu hoặc tái chế đúng cách để tránh gây ô nhiễm.

Nếu bạn đang cân nhắc tái sử dụng vật liệu từ công trình cũ, hãy tìm hiểu thêm quy trình thu mua xác nhà để biết cách định giá, thương lượng.

Để đảm bảo quy trình phân loại và vận chuyển diễn ra chuyên nghiệp nhất, bạn có thể Tìm hiểu thêm về các đơn vị thi công uy tín để được hỗ trợ kỹ thuật tận nơi.

Các loại vật liệu nên và không nên tái sử dụng

Vật liệu nên tái sử dụng

• Gỗ tự nhiên: Các loại gỗ cứng, gỗ quý như lim, sồi có độ bền vượt trội. Nếu chất lượng còn tốt, bạn hoàn toàn có thể tái sử dụng chúng cho hệ thống dầm, cột, sàn gỗ, cửa, nội thất.
• Gạch đất nung nguyên vẹn: Loại gạch truyền thống này có bề mặt thô, màu sắc tự nhiên, hợp với phong cách cổ điển. Nếu lựa được gạch còn lành lặn, bạn có thể dùng để xây tường trang trí, lát sân vườn, sảnh ngoài trời.
• Ngói âm dương: Đây là loại ngói nung đất sét với hình dáng cong đặc trưng, thường gắn với kiến trúc cổ. Bạn có thể tìm mua các viên còn tốt về lợp mái như ngôi nhà xưa.
• Sắt, thép, kim loại: Các loại này có giá trị tái chế cao, có thể đúc, hàn, tạo hình lại để làm cửa, hàng rào, lan can, cầu thang.
• Đá tự nhiên: Có độ bền cao, ít bị ảnh hưởng bởi thời tiết có thể dùng lại để ốp trang trí, lát sân, bậc tam cấp.

Vật liệu không nên tái sử dụng

• Bê tông: Các khối bê tông đúc sẵn dễ xuống cấp theo thời gian, nhất là ở bên ngoài và gần nước. Chúng không đảm bảo an toàn khi tái sử dụng.
• Gỗ công nghiệp: Các tấm gỗ ép, gỗ ghép bằng keo có độ bền thấp, chỉ nên sử dụng lại cho những hạng mục tạm thời hoặc trang trí nhẹ. Gỗ đã bị mối mọt, cong vênh hay phồng rộp thì nên loại bỏ.
• Nhựa, xốp cách nhiệt: Đây là những vật liệu khó tái sử dụng vì dễ nứt vỡ, biến dạng sau một thời gian. Nếu vẫn còn nguyên vẹn, bạn có thể sử dụng lại một số loại ống nước, tấm nhựa ốp.
• Kính vỡ hoặc đã mòn: Nguy cơ vỡ cao khi sử dụng lại.
• Thiết bị điện, ống nước cũ: Đa phần các thiết bị này đều có tuổi thọ nhất định, việc sử dụng lại rất dễ hỏng hóc, thậm chí gây chập cháy, rò rỉ nước.

Lưu ý quan trọng khi tái sử dụng vật liệu

✅ An toàn là ưu tiên hàng đầu
Chỉ sử dụng lại vật liệu khi đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật và đảm bảo độ bền cho công trình. Không nên dùng gỗ mục, bê tông nứt, sắt thép rỉ sét cho các kết cấu chịu lực như móng, cột, dầm.

✅ Tính toán chi phí và công sức
Dù tiết kiệm được tiền mua mới, nhưng xử lý, gia cố vật liệu cũ có thể tốn kém và mất thời gian. Cân nhắc giữa chi phí sửa chữa và chi phí mua mới để lựa chọn phương án tối ưu.

✅ Ưu tiên tái sử dụng cho công trình phụ
Vật liệu cũ phù hợp để làm nhà kho, sân vườn, tường rào, lối đi, thay vì dùng cho nhà chính hoặc hạng mục chịu lực quan trọng.

✅ Bảo quản và vận chuyển đúng cách

• Gạch, ngói, kính: Dễ vỡ → Cần xếp gọn, lót đệm, tránh va đập.
• Gỗ, sắt thép: Dễ mục, cong vênh, gỉ sét → Cần che chắn, bảo quản nơi khô ráo.

Kinh nghiệm thực tế: Kiểm tra chất lượng vật liệu trước khi tái sử dụng giúp công trình bền vững, an toàn và tiết kiệm chi phí. Hy vọng hướng dẫn trên giúp bạn tận dụng hiệu quả vật liệu từ nhà cũ!